RK Wageningen

Zaterdag, 26 september 2020

Overweging 20130512

2013-05-12

pater Hans Koenen

ZEVENDE ZONDAG VAN PASEN C
Johannes 17:20‑26


Wageningen 2013

Het evangelie van Johannes sluit het verhaal van het laatste Avondmaal af met een lange rede, waarin Jezus afscheid neemt van zijn leerlingen. Die rede bestaat uit een dialoog met zijn leerlingen, uit een parabel en een gebed. Jezus geeft daarin - als het ware over zijn sterven heen - aanwijzingen hoe zijn leerlingen als gemeenschap leven kunnen vinden na zijn dood. Jezus wordt hier getekend als een vader, die zijn kinderen voor het laatst vol liefde toespreekt.

In de klassieke literatuur vinden we iets dergelijks als Socrates,vóór hij gedwongen wordt de gifbeker te drinken, zijn leerlingen onderricht over hun toekomst. En in de bijbel zegent Jakob op zijn sterfbed zijn twaalf zonen. Hij vermaant hen, voorzegt de toekomst en bidt met hen (Gen. 49).

Vandaag hoorden we in het evangelie het slot van Jezus\' bidden. In dit gebed heeft hij eerst voor zichzelf gebeden, vervolgens voor zijn leerlingen, die rondom hem bijeen zijn, en tenslotte richt hij zijn oog op de toekomst en bidt voor allen die in hem zullen gaan geloven, door het onderricht van de leerlingen. Hij bad toen dus ook voor ons, die hier in de kerk zitten en voor allen met wie wij in geloof verbonden zijn.

Zoals Jezus zich in dit gebed uitdrukt, doet Hij mij denken aan Mozes. U herinnert zich wellicht de verhalen uit Exodus. Telkens als Mozes boven op de berg Sinai is om de Eeuwige te ontmoeten, voelde hij zich helemaal één met zijn volk. Daar was hij hun voorspreker als het volk van de rechte weg was af geweken. Hij ruziede zelfs met God als hij bad om het volk genadig te zijn.

Maar zodra hij weer beneden was, en weer midden tussen zijn mensen stond, was hij een-en-al op de hand van de Eeuwige. Dan hield hij het Woord van God hoog, en smeet zelfs de tafelen met de tien geboden in gruzelementen op de grond en toornde tegen de aanbidders van het gouden kalf! Zó was Mozes middelaar tussen God en zijn volk

Bijna een zelfde patroon zien we ook hier. Als Jezus zich één weet met de Vader... (en Jezus is zich sterk bewust van zijn eenheid met de Vader in deze perikoop. Hij spreekt zelfs over wij en ons als hij zichzelf en de vader bedoelt)... (op dat moment van eenheid) zijn al zijn leerlingen en alle toekomstige gelovigen prominent in zijn gedachte aanwezig. Hij bidt om onze eenheid, om onze verbondenheid met hem en hij bidt om de mystieke inwoning Gods in ons hart. Zij in mij en ik in U. Ja laat hen ook in ons zijn... zó hoorden we hem bidden.

Maar zodra hij weer beneden is, a.h.w. weer tussen de mensen staat (vers 25), wijst hij de wereld, voor zover die boosaardig is, en pertinent en obstinaat weigert Gods woord te aanvaarden, op de strenge, rechtvaardige Rechter.

Ja, Hij zal de zijnen liefhebben tot het uiterste toe. Maar... die andere conclusie, die je zou verwachten namelijk: de hardnekkigen zal hij afwijzen - die woorden slikt Jezus in. Daarmee heeft zijn liefde het laatste woord. Met lieve woorden, vol belofte, gaat Jezus zijn dood tegemoet.

In Gods presentie heeft Jezus gebeden: laat hen allen één zijn, zoals u in mij en ik in u. Die woorden kennen we als de oecumenische slogan van onze tijd. Het gebed om eenheid onder alle christelijke denominaties.

Er is niets mis mee om die woorden zo - oecumenisch - te verstaan en te begrijpen. Maar of dat ook in de bedoeling van Johannes was, toen hij die woorden optekende, valt te betwijfelen. Johannes had in zijn tijd (nog) niet zoveel op met de oecumenische gedachte.

Er zijn trouwens door de exegeten veel meer, en geheel andere interpretaties voorgesteld van deze woorden: want zeer bijzonder zijn die woorden wel. Daar is iedereen het over eens. Maar hoe klinken ze in de context van dit gebed?

Wat Jezus in deze perikoop biddend voor zijn toekomstige volgelingen zegt, heeft twee polen. Een verticale pool en een horizontale, als u wilt. Die horizontale pool: het-elkaar-liefhebben, dat is ons pakkie-an.

De afscheidsrede heeft dat in alle toonaarden bezongen en onderstreept. Een nieuw gebod geef ik je, dat jullie elkaar liefhebt, zoals ik jullie heb liefgehad. Met dat woord liefde eindigt dan ook dit gebed van Jezus.

De verticale pool is de eenwording. Eén met Jezus, één met de Eeuwige, één en ge-heel-d in onszelf , één met de gemeenschap. Die mystieke eenheid is - volgens Johannes - niet de vrucht van ons werken en ons zwoegen, het is ook niet gezegd als model van onze kerkorganisatie. Deze eenheid, waar Jezus hier om bidt, daalt neer uit de hemel, en wordt ons geschonken om niet. Die eenheid is uitsluitend een gift van de Vader, vrucht van het bidden van Jezus.

In dat kruis van de horizontale lijn: de liefde-van-ons voor elkaar, hier op aarde en de verticale lijn van de eenwording, geschenk uit de hemel, (in dat kruis) openbaart zich het mysterie van de kerk, opdat de wereld geloven mag dat God Jezus gezonden heeft, tot redding van allen.

Ik vat dat alles samen met de mooie woorden die ik vond bij de dichter

die eenheid wordt niet opgelegd
met straffe hand
niet met het zwaard
van wetten, woorden, waarheid,
afgedwongen

die eenheid bloeit alleen
waar in de geest
de liefde wordt geoefend
(want)
die eenheid is Jezus zelf
....
bidt dan om die geest
(van eenheid)
Kees Pannekoek.

Secretariaat

Bergstraat 17
6701 AB Wageningen
0317 - 747111
Email 

 

Bereikbaarheid
Ma t/m vr van 10:00 – 12:00
In spoedgevallen:
06 - 16 77 77 05 (24 uur /7 d)

ICC (English)

Parochieblad

Copyright © 2020 RK Wageningen. Alle rechten voorbehouden.