RK Wageningen

Zondag, 26 januari 2020

Hoogfeest van kerstmis

HOOGFEEST VAN KERSTMIS

Jesaja 9:1-06

Lucas 2:1-20

Wageningen 2014

Als er één kerkelijke feestdag is die in onze geseculariseerde wereld weerklank heeft gevonden, dan is dat wel Kerstmis. Gelovig of niet (of niet meer) bijna iedereen is druk in de weer geweest om van vandaag iets bijzonders te maken.

Van de week hoorde ik op de radio dat sommige niet-gelovigen, mensen, die zich atheïsten noemen, vandaag ook bijeenkomen om Kerstmis te vieren, en om zich daarbij te bezinnen op de zin van het leven. Dat te horen deed me goed; het gaf mij een echt Kerstgevoel van verbondenheid.

Hoe het ook zij, een opgetuigde dennenboom versiert bij velen het huis; iets extra’s bij de maaltijd is gekocht, hier en daar liggen misschien cadeautjes onder de boom…

tenminste als je je dat alles financieel kan veroorloven. Mensen met een te krappe beurs voelen vandaag dubbel hun armoede. Zo zijn zelfs zij met hun pijn en gebrek tegen wil en dank toch nog betrokken bij dit feest. Wellicht heeft u ook aan hen gedacht en  – hoe triest dat ook klinkt – voor de voedselbank een Kerstgift overgemaakt.

Alles is dus gereed! Maar wat vieren wij eigenlijk? Wie van al die bedrijvige mensen kent nog de diepere inhoud van dit feest? Wie bekommert zich daar nog om als hij of zij kerstkaarten naar familie en vrienden zit te schrijven?

Of nog fundamenteler gevraagd: valt er eigenlijk wel wat te vieren als je rondkijkt in de wereld van vandaag? Een hopeloze strijd in Syrië, waaraan geen einde schijnt te komen, vervolgde mensen, christenen en anderen, die omwille van hun geloof gedood worden, onschuldigen gegijzeld en niet zelden publiekelijk onthoofd. Nog steeds stampende laarzen, met bloed bevlekte mantels, andersdenkenden met zweepslagen getuchtigd, ondanks alle mooie beloften van de profeet Jesaja in het zogenaamde Oude Testament.

Tijdens de diensten in de kerk wordt het hoogfeest van Kerstmis gedragen door twee magistrale perikopen uit de evangeliën.

De eerste is de tekst van Lucas, die u zojuist heeft horen voorlezen. Voor veel gelovige mensen is het geen echte Kerst als dit narratief niet in hun oren heeft geklonken. Het is een bijna romantisch verhaal met schaapjes en herdertjes incluis.

Het speelt zich af in de nacht, maar die duisternis wordt wonderlijk verlicht door buitenaardse wezens, die we engelen noemen. Zij brengen een boodschap van vrede, bijna te mooi om waar te zijn. In die landelijke en idyllische zetting wordt een kindje geboren, en – och arm – bij gebrek aan beter wordt hij in een krib, een voederbak voor beesten neergelegd.

De tweede tekst is van ouds bestemd voor de viering overdag op de Kerstmorgen. Een diepzinnig en mystiek verhaal van de hand van de apostel Johannes; een hymne waarmee hij zijn evangelie opent. Het is ook een lied over het hemelse licht in de aardse duisternis, donkere nacht, waar onze kranten bol van staan en waar de TV niet over uitgepraat komt.

Die tekst van Johannes gaat over het goddelijk Woord, dat bij God was… in den beginne, en dat méns geworden is, en dat - wie had dat ooit durven dromen - onder ons zijn tent heeft opgeslagen. Deze tweede - meer mystieke woorden - hebben we als tussenzang gezongen.

Het romantische kerstevangelie van Lukas en het diepzinnige gezang over de Menswording zijn de twee indrukwekkende pilaren waardoor deze dag als christelijke feestdag wordt gedragen.

Het fundament van onze viering werd echter gelegd door Jesaja, de profeet. Hij is de dichter, die ons een gehele advent, ja, vele eeuwen lang, spiritueel op deze dag heeft voorbreid. Hij heeft ons leren zingen: Nu zijt wellekome, Jesu, lieve Heer.

Met veel – bijna onmogelijke - beelden heeft hij een glorierijke toekomst trachten te beschrijven. Ook hij voorzag en profeteerde van het licht, dat een ronddolend volk zal verlichten; hij kende het juk, dat in zijn tijd op de schouders drukte, maar dat in die messiaanse tijd gebroken zal zijn. Hij had in zijn dagen ook weet van stampende soldatenlaarzen, van met bloed bevlekte mantels, van de zweep van drijvers.

Hij droomde, dat al die vreselijke dingen allemaal vernietigd zullen worden door het pas geboren Kind, dat ons vandaag a.h.w. opnieuw geschonken wordt. Want dat kind - zo zei hij - zal koning van Vrede zijn.

Was het maar waar… denk je dan. Maar ja, ook een groot koor van engelen zingt in het verhaal van Lucas van vrede. Maar zien we daar wat van, twee duizend jaar na datum? Zelfs als we de grote wereldproblemen even laten voor wat ze zijn, hoe velen van ons zien het komende jaar met intense bezorgdheid tegemoet? Wat gaat er gebeuren met de gezondheidszorg? Wat mogen we verwachten van de zogenaamde participatiemaatschappij? Hoe veilig zal het leven in ons land zijn? Waar en wanneer stopt eindelijk het zinloos geweld in onze wereld?

Hier raken we echt aan het hart van het Kerstfeest. Kerstmis is en blijft -misschien voorlopig?- een droom! Ik hoop dat u mij goed verstaat. In mijn jeugd gold het adagium: dromen zijn bedrog. Maar sinds Maarten Luther King zijn droom heeft uitgesproken: I have a dream… that one day, beseffen we en weten we zeker, dat echte, intens gekoesterde dromen, niet alleen ware visioenen zijn, maar ook onmisbare bronnen van energie. Dat authentieke dromen mensen doen opstaan, hen bezielen en toerusten om de wereld te maken tot een betere plaats, tot een oord van humaniteit, te beginnen hier in ons eigen bestaan, met de mensen met wie we leven. In onze eigen stad.

Het is een hele kunst om levenslang te blijven dromen van dat en toch… om niet moedeloos het hoofd in de schoot te leggen bij het zien en horen van zoveel onrecht, om steeds te blijven hopen op de overwinning van het recht, om uit te blijven zien naar de warmte van oprechte liefde, naar welzijn voor allen, te blijven geloven in de belofte: de droom van vrede. Het onverwoestbare En toch… gekoesterd als een dierbare, maar ook onmisbare schat voor waarachtig levensgeluk. Juist daarom vieren we elk jaar opnieuw Kerstmis, om die hoop levend te houden.

Hoe kwetsbaar zijn die Bijbelse dromen, hoe gemakkelijk vervluchtigt dit feest van de hoop in goedkope sentimentaliteit. Laat het bij ons, laat dat in ons hart niet gebeuren:

En toch…

Adem van God in een Kind

En dat onder ons wil het wonen

Wil het wonen voor goed

Als koning van vrede

Zo wensen we elkaar vandaag van harte een zalig Kerstmis.

Copyright © 2020 RK Wageningen. Alle rechten voorbehouden.