RK Wageningen

Zondag, 26 januari 2020

15de zondag door het jaar A

VIJFTIENDE ZONDAG DOOR HET JAAR A

Jesaja  55:10-11

Matteüs 13:1-23

Wageningen 2014

Jaar in jaar uit staat de parabel van de zaaier op het leesrooster van de zondagsliturgie. Valt er over die gelijkenis nog wel iets nieuws te vertellen? Dat is - denk ik - ook voor deze zondag de verzuchting van iedere predikant.

Hoe gelukkig voel je je dan als iemand of iets je helpt om – zoals de parabelrede van Jezus eindigt – oud én nieuw te voorschijn te halen. Mij was dat afgelopen week gegeven, toen ik het boek van een Amerikaanse exegeet over Matteüs opsloeg (Augustine Stock osb). Hij leest heel dit 13de hoofdstuk als één lang commentaar van de vertelde Jezus bij het zogenaamde Shema.

Allereerst, wat is het Shema? Het Shema bestaat uit een aantal bekende verzen uit het Bijbelboek Deuteronomium (6:4-5). Jezus citeert deze passage verschillende keren in de evangeliën. Die verzen luiden: Hoor (= Shema) Israel, de Onuitsprekelijke is onze God! De Eeuwige is Een! Jullie zult de Heer, je God, liefhebben met geheel je hart, met geheel je ziel en met al je krachten en je hele vermogen. Jezus voegt er uit Leviticus (19:18) nog graag aan toe: en je naasten als jezelf.

Deze verzen, dit Shema, staat centraal in de beleving van de joodse godsdienst. Minstens driemaal per dag zal een orthodoxe jood deze geloofsbelijdenis, deze opdracht in het Hebreeuws citeren. Ja, iedere vrome gelovige jood hoopt zelfs te sterven met deze verzen op de lippen. En we kunnen er zeker van zijn dat deze tekst wel duizenden keren geklonken heeft in de gastkamers en in de ziekenboeg van de concentratiekampen tijdens de 2de wereldoorlog. Ook door het bloed van martelaren, geloofsgetuigen, zijn het geheiligde woorden geworden. Zoals gezegd, ook Jezus waren die woorden niet alleen uiterst dierbaar, maar ook intens heilig; ze vormen immers de kern van zijn eigen geloofsleven. Woorden ook voor christenen dus om te bemediteren, te proeven en te smaken.

Mijn auteur betoogt nu dat de parabelrede van Jezus in het evangelie van Matteüs gelezen kan worden als een commentaar bij deze geheiligde woorden, bij het Shema. Hoe hij daarbij komt? Voor het antwoord op die vraag moeten we terug naar de parabel en de uitleg, die Jezus  daarvan geeft.

De parabel kent a.h.w. vier situaties. Bij drie daarvan mislukt de oogst, slechts bij één voorwaarde brengt het zaad overvloedig vruchten voort: honderd- , zestig- en dertigvoud. Als Jezus de parabel gaat uitleggen gebruikt hij woorden en uitdrukkingen, die ons steeds doen denken aan het Shema.

De eerste mislukking, zijn de zaadkorrels die op de weg vallen. Dat komt - zegt Jezus in zijn uitleg - omdat het hart er niet bij betrokken is: mensen horen het Woord Gods wel, maar zij verstaan niet met hun hart. Gij zult de Heer uw God liefhebben met geheel uw hart!

De tweede groep zijn er niet met hun ziel bij betrokken als zij het Woord van God horen. D.w.z. niet met hunleven, Als ze tijdens de vervolging dan ook met de dood worden bedreigd, hebben ze hun leven niet veil, maar zij vallen weg.

Zij, noch de eerste groep zijn met hart en ziel bij hun geloven betrokken. Beiden beschouwen het Shema niet als kernwaarde van hun spiritualiteit; die woorden zijn niet de grondslag van hun toewijding aan de Eeuwige.

De derde groep laat zich verstikken door alles wat zij bezitten. Zij hebben misschien wat geld of zij hebben macht of status in de maatschappij en zij willen dat zelfs met alle geweld zo houden. Zij zijn niet betrokken bij het geloof met al hun krachten, met geheel hun vermogen.

In navolging van de Rabbijnen verstaat deze uitleg van de parabel het woord vermogen ook en juist als financieel bezit.

Deze mensen hebben een houding van: dit is van mij en ik doe er mee wat ik wil!

Het is pas de vierde, de laatste groep die slaagt waar de andere drie faalden. Zij hebben het Shema metterdaad hoog in het vaandel staan. Zij horen niet alleen het Woord, zij verstaan het ook met hun hart en brengen het bovendien in hun leven in praktijk.

Zij zijn zoals verder op in de parabelrede de man die een schat in de akker vond en alles(!) verkocht wat hij bezat. Of zoals die koopman op zoek naar een parel van uitzonderlijke kwaliteit. Ook hij doet afstand van alles om dat ene te verkrijgen.

Kortom alle mensen van de vierde groep  dragen vrucht, en wel overvloedig. Ieder overeenkomstig zijn/haar talenten.

 Met de parabel van de zaaier stelt Jezus – in zijn uitleg – aan ieder van ons drie vragen:

a) met de woorden van een gedicht van Anton van Duinkerken: Lieveling, hoe staat het met jouw hart?

b) hoe staat het met je ziel, je leven? Waar leef je eigenlijk voor? Waar ga jij met hart en ziel in op? Is dat het WK… waar je alles voor over hebt, zoals sommigen dat de afgelopen weken misschien hebben beleefd? Of geeft geld verdienen zin aan je leven? Of carrière maken?

En de derde vraag: c) wie of wat is jouw schat? Is dat je kleine IK, of is dat de ander, en vooral is daar ook de-Ander-met-een-hoofdletter bij betrokken?

Samenvattend:

Horen

met een liefhebbend en luisterend hart

zien met geopende ogen,

verlicht door het Woord Gods, en

volbrengen,

wat de oren hebben gehoord en de ogen hebben gezien,

dat is: in Goede Aarde vallen,

en vrucht afdragen op de vastgestelde tijd (Psalm 1).

Een korte samenvatting van heel het Oude en Nieuwe Testament.

Copyright © 2020 RK Wageningen. Alle rechten voorbehouden.