RK Wageningen

Zondag, 26 januari 2020

Vijfde zondag door het jaar A

VIJFDE ZONDAG DOOR HET JAAR A

Matteüs 5:13-16

                                     Wageningen 2014

Het evangelie van deze zondag laat zich lezen als poëzie, als een gedicht van acht coupletten. Precies in het midden van dit lied staat dan de versregel: Een stad die op een berg ligt, kan niet verborgen blijven. Daaromheen groeperen zich een aantal kernachtige wijsheidsspreuken. Oneliners zouden we tegenwoordig zeggen. Drie daarvan gaan over zout en vier hebben het licht tot onderwerp.

Die spreuk over de stad valt echter - zeker op het eerste gezicht - helemaal uit de toon. Maar  misschien kun je beter zeggen: door zijn prominente plaats in het geheel - en juist als afwijkend beeld - eist hij al onze volle aandacht op. Een stad  op een berg kán niet verborgen blijven!

Ik beschouw die zin dan ook als de sleutel om deze perikoop in een juist perspectief te plaatsten. Zonder die zin zouden we misschien geneigd zijn de beelden van zout en licht uitsluitend op onszelf te betrekken. Zo van: Jezus heeft toch zelf gezegd: wij zijn het zout der aarde, wij zijn het licht der wereld. Hoe triomfalistisch zou dat niet klinken! Hoe arrogant! Wat verbeeldt je je wel! Want wie zou het in zijn mond durven nemen: ik ben… het zout….het licht van de wereld?!

Als we die woorden al op ons zelf willen betrekken, dan toch hoogstens als een opdracht. Wij worden door Jezus de wereld ingezonden om het licht, dat ons geschonken is, niet onder de korenmaat te zetten en om als zout heel de samenleving barmhartig en liefdevol te doortrekken en smaak te geven. Een opdracht dus, die we slechts met vallen en opstaan… en alleen gesteund door Boven, kunnen vervullen.

Maar om terug te komen op dat beeld van de-stad-op-de-berg… We doen er - denk ik - goed aan dat beeld te lezen als: die stad op de berg is de parochie, de kerkgemeenschap hier ter plaatse. Wij samen als parochiegemeenschap, als één geheel, wij worden door Jezus geroepen om zout te zijn en licht in de wereld van alle dag, de wereld waarin we leven, dat is in de eerste plaats voor de stad Wageningen.

Populair geformuleerd. kun je je afvragen: doet het er toe voor deze stad, dat er hier een parochie gevestigd is? Merken mensen daar iets van? ook zij die hier niet kerken? Is de voedselbank bijvoorbeeld blij dat wij er zijn? en wat vinden de asielzoekers daarvan…of weten zij niet eens dat wij bestaan? en de mensen die de eindjes maar nauwelijks of niet aan elkaar geknoopt kunnen krijgen…? en zal het de dakloze zwervers een zorg zijn… en de zieken en de psychiatrische patiënten? Leggen we als parochie wel enig gewicht in de schaal bij de komende gemeenteraadsverkiezingen als het gaat om behoud van de allernoodzakelijkste sociale voorzieningen en een betaalbare en bereikbare gezondheidszorg voor allen, die daarvan afhankelijk zijn? Parochie betekent immers: er zijn voor elkaar.

Ook wij – ieder voor zich – maar ook wij allemaal samen, zijn geroepen om hier ter plaatse het evangelie te d oen klinken zowel door onze manier van leven als door de verantwoordelijkheid op ons te nemen voor het welzijn van deze woonplaats en voor allen die er wonen, voor hen, die hier werken, voor allen, die hier studeren.

We drukken dat prachtig uit met het woord 'parochie'. Het woord parochie betekent immers: samen wonen; 'samen een plaatselijke gemeenschap vormen met het oog op het Koninkrijk Gods'. Het evangelie is weliswaar bedoeld als Goed Nieuws voor de gehele wereld, maar dat krijgt pas vorm en het wordt telkens gerealiseerd in plaatselijke gemeenschappen.

Zodra het maar enigszins mogelijk was, is er in de kerkgeschiedenis sprake van 'de kerk van Efese', 'de kerk van Korinte', 'de kerk van Jeruzalem', 'de kerk van Rome'. Weliswaar zijn al die kerken onderling in liefde verbonden en worden ze voorgezeten door de bisschop van Rome, maar zij functioneren in de eerste plaats dicht bij huis.

Wat bedoelt Jezus daar eigenlijk mee, jij, jullie zijn het zout der aarde? Want dat is het typische van zo’n oneliner: hij zet je onmiddellijk aan het denken. Zo’n pittige uitspraak roept naast allerlei emoties ook verbeeldingskracht in je wakker. Waar staat zout voor? zo vraag je je dan af.

·         Zout geeft smaak aan je voedsel. Zonder zout voelt het eten soms als een klap in je gezicht!

·         Maar zout conserveert ook, het bewaart.

·         Zout werkt in het verborgene, Ook dat is een eigenschap van zout.

·         want zout mag niet samenklonteren, en zeker niet overheersen,

      maar onmisbaar is het wel.

Voor de aarde – voor de aardse samenleving - moet jullie – zegt het evangelie – even werkzaam zijn als zout dat is voor voedsel!

Wat dat concreet betekent, wist Jesaja ons in de eerste lezing te vertellen: is het je niet geboden: je brood te breken met wie honger lijdt? en dat je aan zwervers onderdak verleent? en dat je naakten kleedt?!

En het licht? Wat een paradox! Het licht heft juist alle verborgenheid op: het geeft iedereen in het huis de mogelijkheid om te zien. En wat moeten zij dan zien? jullie goede werken! Waarom? om je Vader, die in de hemel is te verheerlijken! Jullie zijn dat licht!

Met die tegenstelling moeten we zien klaar te komen: bezig met het welzijn van allen, werken  in de verborgenheid als het zout en tegelijkertijd mogen we de stralende glans van het goddelijk licht weerkaatsen. Jij – of beter, jullie, wij, de gehele parochiegemeenschap, want daar gaat dit evangelie over - zouden zout en licht moeten en kunnen zijn voor Wageningen en voor alle bewoners. Dat betekent ons mooie woord 'parochie' immers letterlijk: 'allen die hier samen wonen'.

Maar die krasse uitspraken van Jezus over zout en licht zijn tegendraads. En zo voelen ze ook. Ze roepen weerstand in ons op. Willen we ze wel horen? Willen we die verplichting, die verantwoordelijkheid wel op ons nemen? Vluchten we niet veel liever weg in  een meer  conventionele wijsheid: verbeeld je toch niks. Wie zijn we helemaal? Wat stellen we nou voor? Wat kunnen wij, gewone mensen, klaar krijgen in een wereld van macht, geweld en geld? Zo pruttelen we vol overtuiging voortdurend tegen.

Met zijn uitspraken zet Jezus ons stevig op onze benen in de realiteit van alle dag, midden in de wereld van vandaag. Maar hij rust ons ook toe met zijn kracht, zeer zeker als we hem er dringend om vragen: Maakt ons Heer, deelgenoot van uw eigen zending: het heil en het geluk van de wereld.

Copyright © 2020 RK Wageningen. Alle rechten voorbehouden.